مقدمه

هر انگیزه‌ای از درون می‌جوشد و محرک آن عنصر بیرونی است.انگیزه، عامل اصلی تصمیم‌گیری در انسان است و بنابراین همواره درونی است. محرک‌ها نیز همواره نتایجی هستند که انسان خود را فاقد آن می‌بیند، بنابراین انگیزه را پیدا می‌کند تا با تلاش و انجام فعل، آن را محقق کند و به آن برسد.

انواع انگیزه

در اینجا می‌توان به چند نوع انگیزه اشاره کرد: انگیزه‌های پایدار و ناپایدار. اگر محرک‌های انگیزه دنیوی باشند، مانند ثروت، قدرت و شهوت، محدود و ناپایدار خواهند بود. بنابراین انگیزه‌هایی که تحت تأثیر این محرک‌ها قرار می‌گیرند، در نهایت خاموش می‌شوند؛ زیرا انسان لذت‌طلب است و مقصد نهایی او، لذت مطلق و نامحدود و نامشروط است.

برای نمونه، در آیه زیر، خداوند به مسائلی از دنیا اشاره می‌کند که ممکن است به عنوان محرک‌های انگیزه دنیوی برای انسان‌ها باشند.

“علاقۀ شديد به برخى چيزها [كه عبارت است] از زنان زيبارو، فرزندان زياد، پس‌انداز بى‌رويۀ طلا و نقره، وسايل نقليۀ لوكس و گران‌قيمت، گلّه‌هاى دام و مزارع وسيع، در چشم مردم، رنگ ‌و لعاب داده شده است. اين‌ها خوشى‌هاى ناچيز و زودگذرِ زندگى دنياست؛ درحالى‌كه عاقبت‌به‌خيرى فقط دست خداست. ” سوره آل عمران آیه 14

همچنین، انگیزه‌های باورمندانه و ناباورانه نیز می‌توانند به عنوان مثالی برای توضیح اهمیت انگیزه‌های پایدار و ناپایدار مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، در آیات زیر، خداوند به انگیزه‌هایی اشاره می‌کند که برای افراد باورمند، منشأ تصمیماتشان است.

“و از چيزى كه به آن علم ندارى [بلكه برگرفته از شنيده ها، ساده نگرى ها، خيالات و اوهام است] پيروى مكن؛ زيرا گوش و چشم و دل [كه ابزار علم و شناخت واقعى اند] موردِ بازخواست اند” سوره اسراء آیه 36

“و اگر از بيشتر مردم روى زمين (در امور دينى) پيروى كنى تو را از راه خدا گمراه مى كنند؛ آنها جز از ظن و گمان پيروى نمى كنند و جز اين نيستند كه به تخمين مى پردازند.” سوره انعام آیه 116

“و مى گويند: پروردگارا! همانا ما از فرمانروايان و بزرگانمان اطاعت كرديم، در نتيجه گمراهمان كردند.” سوره احزاب آیه67

بنابراین، دقیق‌تر از اینکه انگیزه را به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم کنیم، می‌توانیم بگوییم که انگیزه باید پایدار و باورمندانه باشد.