مقدمه

هر انگیزه‌ای از درون می‌جوشد و محرک آن عنصر بیرونی است.انگیزه، عامل اصلی تصمیم‌گیری در انسان است و بنابراین همواره درونی است. محرک‌ها نیز همواره نتایجی هستند که انسان خود را فاقد آن می‌بیند، بنابراین انگیزه را پیدا می‌کند تا با تلاش و انجام فعل، آن را محقق کند و به آن برسد.

انواع انگیزه

در اینجا می‌توان به چند نوع انگیزه اشاره کرد: انگیزه‌های پایدار و ناپایدار. اگر محرک‌های انگیزه دنیوی باشند، مانند ثروت، قدرت و شهوت، محدود و ناپایدار خواهند بود. بنابراین انگیزه‌هایی که تحت تأثیر این محرک‌ها قرار می‌گیرند، در نهایت خاموش می‌شوند؛ زیرا انسان لذت‌طلب است و مقصد نهایی او، لذت مطلق و نامحدود و نامشروط است. برای نمونه، در آیه زیر، خداوند به مسائلی از دنیا اشاره می‌کند که ممکن است به عنوان محرک‌های انگیزه دنیوی برای انسان‌ها باشند. “علاقۀ شديد به برخى چيزها [كه عبارت است] از زنان زيبارو، فرزندان زياد، پس‌انداز بى‌رويۀ طلا و نقره، وسايل نقليۀ لوكس و گران‌قيمت، گلّه‌هاى دام و مزارع وسيع، در چشم مردم، رنگ ‌و لعاب داده شده است. اين‌ها خوشى‌هاى ناچيز و زودگذرِ زندگى دنياست؛ درحالى‌كه عاقبت‌به‌خيرى فقط دست خداست. ” همچنین، انگیزه‌های باورمندانه و ناباورانه نیز می‌توانند به عنوان مثالی برای توضیح اهمیت انگیزه‌های پایدار و ناپایدار مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، در آیات زیر، خداوند به انگیزه‌هایی اشاره می‌کند که برای افراد باورمند، منشأ تصمیماتشان است. “و از چيزى كه به آن علم ندارى [بلكه برگرفته از شنيده ها، ساده نگرى ها، خيالات و اوهام است] پيروى مكن؛ زيرا گوش و چشم و دل [كه ابزار علم و شناخت واقعى اند] موردِ بازخواست اند” “و اگر از بيشتر مردم روى زمين (در امور دينى) پيروى كنى تو را از راه خدا گمراه مى كنند؛ آنها جز از ظن و گمان پيروى نمى كنند و جز اين نيستند كه به تخمين مى پردازند.” “و مى گويند: پروردگارا! همانا ما از فرمانروايان و بزرگانمان اطاعت كرديم، در نتيجه گمراهمان كردند.” بنابراین، دقیق‌تر از اینکه انگیزه را به دو دسته درونی و بیرونی تقسیم کنیم، می‌توانیم بگوییم که انگیزه باید پایدار و باورمندانه باشد.